Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA —Wezareta Kar a Amerîkayê ragihand ku ji ber şerê li dijî Îranê, rêjeya enflasyona salane li Dewletên Yekbûyî digihîje asta herî bilind a sê salên dawî. Ev zêdebûn, ku bi giranî ji ber bilindbûna bihayê enerjiyê piştî şerê Amerîka û rejîma siyonîst li dijî Îranê ye, zextê li ser jiyana welatiyên Amerîkî zêdetir dike.
Li gor raporeya rojnameya "El-Erebî el-Cedîd", Wezareta Kar a Amerîkayê eşkere kir ku endeksa bihayê xerîdar di meha Gulanê de li gorî heman heyama sala borî %4.2 zêde bûye. Ev li gorî dema ku berî destpêkirina şerê li dijî Îranê û di meha Sibatê de, rêjeya enflasyona salane %2.4 bû. Herwiha, bihayê li ser pîvana mehane jî %0.5 zêde bûye.
Bihayê benzînê di meha Gulanê de %7 bilind bû û ji meha Çileê vir ve zêdetirî %50 zêde bûye.
Hikûmeta Donald Trump hewl dade ku bandorên zêdebûna enflasyonê li Amerîkayê kêmkarî pêşkêş bike. Trump jî zêdebûna bihayê bi şerê li dijî Îranê ve girêda û pêşbînî kir ku bi îmzekirina peymanekê ku rê li ber bidestxistina çekê nukleerî ji aliyê Îranê ve bigire, dê rêjeya zêdebûna bihayê bisekine û berevajî bibe.
Di vê navberê de, bihayê bilêta balafirê li Amerîkayê %26.7 bilind bûye û lêçûna xwarinê jî bi bandora zêdebûna lêçûnên enerjiyê di zincîra peydakirinê de zêde bûye. Bihayê goştê çêlekê zêdetirî %10 û bihayê hin sebzeyan wekî fringiyê jî %32 zêde bûye. Herwiha, enflasyona bingehîn (core) ku bihayê xwarin û enerjiyê di hesaban de nahesibîne, li gorî sala borî %2.9 mezin bûye.
Ev cara yekem e ji meha Gulanê sala 2023'an ve ku rêjeya enflasyonê li Amerîkayê ji sînorê %4 derbas dibe. Wê demê, enflasyon piştî tomar kirina rekorên nedîtî di dema pandemiya Kovid-19 de, hêdî hêdî dadiket. Di wê serdemê de, rêjeya enflasyonê ji %9 derbas bû û gihîşt asta herî bilind a çar dehsalên dawî.
Wezareta Kar a Amerîkayê ragihandiye ku endeksa enerjiyê bi tenê ji %60 zêdetir ji zêdebûna mehane ya endeksa bihayê xerîdar xwedî dike.
"Atsi Şeth", rêveberê sereke yê bawernameyan li saziya ratingê ya "Moody's", di hevpeyivînekê de bi rojnameya New York Times re got ku hêza kirîna malbatên Amerîkî kêm dibe, her çend rêjeya bêkariyê hê jî li astekî nisbeten nizm de be. Wî herwiha zêde kir ku şiyana firoşkaran ji bo zêdekirina bihayê jî kêm bûye û ev pirsgirêk di tevgera bazarê de tê dîtin.
"Jo Bruswilas", aborînasê sereke yê şirketa "R.S.M.", jî di hevpeyivînekê de bi rojnameya Wall Street Journal re got: "Li gorî min, rêjeya enflasyona salane nêzîkî nuqteya lûtkeya xwe ye." Lêbelê, wî hişyar da ku zêdebûna bihayê enerjiyê di pêşerojê de jî dê bandorên xwe li ser aboriyê bihêle. Wî herwiha bawer dike ku pêla veberhênanê di warê îstîxbarata sûnî de dibe sedema tengasiyên di zincîra peydakirinê de û zextên nû ji bo zêdebûna bihayê diafirîne.
Ev rapor herwiha tê hesibandin ku yekem ceribandina girîng ji bo "Kevin Warsh", serokê nû yê Federal Reserve ya Amerîkayê ye. Tê payîn ku ew hefteya bê di civîna yekem a polîtîkayên diravî yên xwe de beşdar bibe. Warsh, ku bi pêşniyara Donald Trump li şûna "Jerome Powell" hatiye tayînkirin, belkî dê bin zextê de be ku rêjeya faîzê kêm bike. Ev daxwaza ku Trump gelek caran lê îsrar kiriye. Lêbelê, hin rayedarên Federal Reserve hişyar daye ku heke zextên enflasyonê berdewam bikin, zêdekirina rêjeya faîzê jî dibe ku di demeke nêzîk de bêne ser rûberê.
................................
Dawiya peyamê/
Etîket:
Amerîka, Îran, Şerê li dijî Îranê, Enflasyon, Encamên aborî yên şerê li dijî Îranê
Your Comment